Hoe komt iemand er toch bij om te gaan schilderen over de ‘Openbaring aan Johannes’? Zo’n vreselijk boek… Dat gaat toch over niets dan ellende die over de aarde wordt uitgegoten? Kan zo’n onderwerp zó boeien dat er jaren over geschilderd, geschreven en gedicht wordt?
Wat drijft zo'n schilder of dichter?

Een kunstenaar over de APOCALYPS (Openbaringen)

Door Frans van Hoffen

Gefascineerd

Dit laatste Bijbelboek heeft me altijd al gefascineerd. Zo jong als ik nog was, kon ik geboeid luisteren naar de preken over dit onderwerp. Sommige predikanten hielden er zelfs een hele serie preken over. Ik koos dan ook vijf onderwerpen uit de Apocalyps om schilderijen van te maken als eindexamenstukken voor een ‘Vrije Academie’. Het onderwerp liet me ook daarna niet meer los…

Gods bemoediging

Door alle verschrikkingen en waarschuwingen heen loopt een gouden draad van Gods bemoediging voor Zijn kinderen. Het hele boek is vol van Gods trouw, Zijn grote liefde voor hen die bij Hem horen: voor de ‘met bloed gekochten’. Gekocht met het bloed van het Lam.
De boeiende visioenen zijn allereerst voor Johannes zelf. Hij zit op het eiland Patmos. Gevangen en… hoogstwaarschijnlijk moet hij dwangarbeid verrichten. Voor hém zijn ze een wonderlijke en welkome troost geweest.
Laten we niet vergeten: Johannes, de apostel, wordt genoemd ‘de discipel die Jezus lief had.’ Als híj al zoveel verdrukking moest meemaken, hoeven wíj er niet vreemd van op te kijken als óns iets overkomt. Toch?
U hoort telkens weer de stem van een liefdevolle God die spreekt over een gewéldige toekomst van hén die het een korte tijd soms heel moeilijk kunnen hebben, maar… voor wie de erekrans van de overwinning al klaar ligt. U hoort Hem als het ware zeggen: “Volhouden Johannes (en zo ook tegen u en mij), er kan jou in wezen niets gebeuren! Ik ben bij je. En geloof me: er wenkt een geweldige toekomst!”

Actueel!

Het boek is zó actueel! U hoeft maar een krant op te slaan, u hoeft maar één avond TV te kijken en… de plagen en gruwelen (uit de Apocalyps) komen langs. Ze stormen over uw krant. Ze dringen zich naar voren op uw beeldbuis. Ze denderen door uw kamer en door uw gesprekken. We worden er dagelijks mee geconfronteerd. Maar nú niet symbolisch, zoals in de Apocalyps, maar in de bittere werkelijkheid van deze tijd. U merkt steeds meer, steeds dringender: we leven in ‘het laatste uur’. De verschrikkingen worden al heftiger en volgen elkaar sneller op. God heeft haast met het afmaken van Zijn werk. Het Nieuwe Jeruzalem komt er al aan. De nieuwe aarde en de nieuwe hemel, ze zullen nu spoedig geboren worden.
Maar o wee, die weeën…
Net als bij een geboorte volgen ze elkaar steeds heftiger en sneller op. Wie daar geen besef van heeft, zal mijn schilderijen niet begrijpen. Wie de bemoedigingen (en zeker… ook de waarschuwingen!) niet wil horen, die steeds luider doorklinken, zal geen begrip hebben voor mijn gedichten.

Geweldige boodschap

Calvijn heeft niet veel over de Openbaring geschreven. Luther ook niet. Maar tegenwoordig zijn er steeds meer predikanten en theologen die geboeid raken door de geweldige boodschap (in dubbele betekenis) die in dit Profetische, Priesterlijke en Koninklijke boekje doorklinkt. De Apocalyps is kort maar krachtig. En zéér heftig. Het stelt elk mens voor de keus:
* Degenen die geloven en zich laten bemoedigen, worden gered, beloond en… zelfs gekroond. Zij hebben niéts te vrezen!
* Wie niet wil luisteren, of wie zich tegen de hemelse Koning, de ruiter op het witte paard, verzet, gaat zijn zekere ondergang tegemoet. Het gaat erop of eronder. Nú al.

Taal, stijl en kleuren

Als een knappe schilder, die met een paar vegen iets heel duidelijk en sprekend neer kan zetten, gaat Johannes te werk. In grote kleurrijke streken worden de gebeurtenissen ‘geduid’. Hij zegt heel veel met zeer weinig woorden. Als zodanig lijkt hij soms meer op een dichter. Dichten is immers een vorm van verdichten, verdichting: met heel weinig woorden treffend iets (veel) neerzetten.
En wát een kleurgebruik! Johannes kent kennelijk een groot aantal edelgesteenten. Met naam, toenaam en kleurvarianten! Wat een enorme kennis heeft hij ook van allerlei kleuren! Ook van hun namen. Trouwens, wat geluiden betreft, blijkt hij ook een kenner! Hij moet wel een héél bijzonder (ontwikkeld) mens geweest zijn! (Hoezo ‘het waren maar eenvoudige vissers, die apostelen…’? Wat wel eens gezegd wordt.)

Enorme vaart

Dan de enorme vaart die er in zijn verhalen zit. De ene enerverende gebeurtenis tuimelt bijna over de andere heen. Er is maar zelden een moment van rust.
Die taal, die manier van vertellen, heeft me altijd al geboeid. Hij neemt je gewoon mee. Johannes wordt ook zelf trouwens vaak ‘meegenomen’, letterlijk.

Fantasie

Je kunt ook voortdurend je eigen voorstellingsvermogen of je fantasie gebruiken. Want hij beschrijft alles niet heel precies. Johannes laat veel ruimte. Hij ziet ‘iets als van jaspis’, ‘als paarden’, ‘als sprinkhanen’, enz. Ook de geluiden zijn ‘als een bazuin’, ‘als van vele wateren’, enz.
De Apocalyps blijft me boeien. En waar het hart vol van is…

Bijzonder perspectief

Vooral de laatste jaren viel mij steeds vaker op dat allerlei beelden die je in de Openbaringen tegenkomt, ook al eerder en vaker in de Bijbel voorkomen. Allerlei gedachtenlijnen en voorstellingen, uit het Oude en het Nieuwe Testament, komen weer terug in de Apocalyps. Zoals bv de Heer, de Machtige, de Rechter die door de wereld rijdt op zijn paard om recht te doen en te oordelen, maar… ook om verdrukten te bevrijden en aan armen recht te doen. De profetieën en de psalmen staan er vol mee. ‘Hij komt, Hij komt om d’ aard te richten,
De wereld in gerechtigheid…’
En ’t volk, daar ’t wreed geweld moet zwichten,
Wordt in rechtmatigheid geleid. (psalm 98)

Ik blijf me verbazen. U ook?

Meer weten? Bekijk www.fransvanhoffen.nl.